Η εσωτερικότητα της φωτογραφικής πράξηςThe Inner Nature of the Act of Photography
.webp)
Δυο αιώνες πριν, άρχισε να φανερώνεται ένας καινούργιος τρόπος αντίληψης του κόσμου. Ο φωτογραφικός. Αν θα τα καταφέρναμε σήμερα να επιστρέψουμε, μέσα απ’ όσα ήδη γνωρίζουμε για το χθες, στην εποχή που δεν υπήρχε ακόμη η φωτογραφική δυνατότητα, η έκπληξη του πρώτου ανθρώπου μπροστά στην σχετικά άμεση - σε σχέση με τις παραδοσιακές αναπαραστατικές Τέχνες– πιστή απεικόνιση του ορατού κόσμου, θα πρέπει να ήταν συγκλονιστική.
Αν προσπαθήσω να ταυτιστώ, μ’ έναν τρόπο, με τον Νικηφόρο Νιέπς, είμαι σίγουρος πως αν μέσα στα πειράματά μου ξαφνικά έβλεπα μια εικόνα του φωτός να γεννιέται μέσα από τις χημικές ενώσεις, θα είχα μείνει σίγουρα άναυδος, θα είχα πετάξει από τη χαρά μου και μετά από λίγο θα είχα σίγουρα βυθιστεί στο σκοτάδι, γιατί η εικόνα όπως είχε με μιας αυτόματα δημιουργηθεί, έτσι απότομα είχε επίσης σβήσει. Σα να γεννήθηκε ίσα ίσα για να τη δω μόνο εγώ. Κάτι τόσο υπέροχο και συνάμα τόσο τραγικό.
Φυσικά μετά από μια τέτοια γνώση δε θα μπορούσα να σταματήσω ούτε στιγμή να ψάχνω τρόπους να την κρατήσω αυτή την μαγική εικόνα σταθερή, για να τη δούνε κι άλλοι.
Απ’ όσα γνωρίζουμε, ο παππούς Νικηφόρος, δεν τα κατάφερε ποτέ να σταθεροποιήσει την ηλιογραφία του, αλλά μάλλον ήταν ο πρώτος φωτογράφος του κόσμου. Ο πρώτος ερευνητής της φωτογραφικής δυνατότητας.
Πέρασαν δυό αιώνες λοιπόν και η φωτογραφία μέχρι τις μέρες μας εξελίχθηκε τεχνολογικά, τόσο, που έσπειρε κάμερες παντού, ν’ ακολουθούν εμάς τους ανθρώπους, δίνοντάς μας τη δυνατότητα ν’ αναπαράγουμε οπτικά τα βιώματά μας· όποια κι αν είναι αυτά, όπως κι αν είναι. Βασικά, τα πράγματα κατέληξαν έτσι, ώστε, όλοι σιγά-σιγά να αποκτούμε κάποια σχέση με τη φωτογραφία, από πολύ μικρή ηλικία, θεωρώντας πλέον την δυνατότητα αυτή σαν δεδομένη. Μια δυνατότητα που έχει αλλάξει σταδιακά την ανθρώπινη συνειδητότητα με διάφορους τρόπους, δίχως ακόμη, όμως, να έχει δοθεί σε αυτό η ανάλογη σημασία.
Ουσιαστικά, αν δώσουμε σημασία στη φωτογραφική πράξη, θα δούμε ότι δεν έχει αλλάξει και τόσο. Όπως και πριν, στην αναλογική της εποχή, έτσι και σήμερα, απαιτεί πάντοτε την ίδια ισχυρή προσήλωση του φωτογράφου στα τεκταινόμενα του τώρα.
Για να συμβεί αυτό, είναι απαραίτητο το υποκείμενο να απομονωθεί από το περιβάλλον και ταυτόχρονα να ενσωματωθεί πλήρως σε εκείνο, με στόχο την απόδοση του βιώματος του μέσω της κάμερας.
Ο φωτογράφος δηλαδή, είναι σα να ξεκολλάει τον εαυτό του από τον χώρο και το χρόνο, ενώ τα παρατηρεί ταυτόχρονα και τα δυο.
Όταν καταφέρει να βάλει μέσα στην παρατήρησή του και το τρίτο στοιχείο, τον εαυτό του -αυτό το πετυχαίνει με τις επιλογές του κατά την φωτογραφική διαδικασία- τότε ολοκληρώνει το στόχο της παρατήρησης και μετατρέπεται σε άνθρωπο φωτογράφο. Έναν μοναχικό παρατηρητή της ενότητας του απέραντου κόσμου, που όχι απλά τον περιβάλλει, αλλά πολύ περισσότερο, εκτείνεται μέσα του.
Two centuries ago, a new way of perceiving the world began to emerge: the photographic. If we could somehow return, through everything we have since learned about the past, to an era when photography was not yet possible, the astonishment of the first person to witness a relatively immediate—and, compared with the traditional representational arts, remarkably faithful—depiction of the visible world must have been overwhelming.
If I try, in a way, to identify with Nicéphore Niépce, I am certain that if, in the course of my experiments, I were suddenly to witness an image of light being born through chemical reactions, I would be utterly speechless. I would be overwhelmed with joy, only to sink into darkness a little later, because the image, having appeared spontaneously in an instant, had just as abruptly vanished. As though it had been born solely for me to see. Something so wonderful and, at the same time, so tragic.
Of course, after such a revelation, I could not possibly stop searching for ways to preserve this magical image, to make it permanent so that others could see it too.
As far as we know, old Nicéphore never succeeded in stabilising his heliograph, yet he was probably the world’s first photographer. The first researcher into the possibilities of photography.
Two centuries have passed, and photography has evolved technologically to such an extent that it has scattered cameras everywhere, following us human beings and enabling us to reproduce our experiences visually, whatever they may be and in whatever form they may take. Essentially, things have reached a point where we are all gradually developing a relationship with photography from a very early age, taking this capability for granted. A capability that has gradually transformed human consciousness in various ways, without yet receiving the attention it deserves.
Essentially, if we pay attention to the photographic act itself, we will see that it has not changed all that much. Just as in its analogue era, photography still demands the same intense concentration on the unfolding events of the present moment.
For this to happen, the subject must detach themselves from their surroundings while simultaneously becoming fully immersed in them, with the aim of conveying their lived experience through the camera.
The photographer, in other words, seems to detach themselves from space and time while observing both at once.
When the photographer manages to bring a third element into this observation—themselves—through the choices they make during the photographic process, they complete the act of observation and become a human being who photographs: a solitary observer of the unity of the infinite world, a world that does not merely surround them but, more profoundly, extends within them.
.webp)